Şarap Terimleri
Ağırlık: İyi şarapların dil üzerinde bıraktıkları kalıcı his.

Ağızda kalıcılık: Bir yudum şarabın ağızda bıraktığı, önce yoğun, zamanla yavaş yavaş azalan aroma etkinliği. Buna tadımda "ağızda uzunluk" (longeur en bouche) da denir.

Ahenkli: Sadece dengeli değil, aynı zamanda kendilerini çok hoş bir şekilde ortaya koyan şaraplar için kullanılır.

Alkol Derecesi: Bir şarapta bulunan alkol oranı.

Amerikan Meşesi : ABD ormanlarından elde edilen meşe tahtası ve bu tahtalardan yapılan şarap fıçıları. Belirli şarap bölgelerindeki bazı üreticiler (İspanya ve Avusturya gibi), şaraplarını yıllandırmak için Amerikan meşesini tercih ederler.

A.O.C.: Appelation d'Origine Contrôlée ve bazen Appelation Contrôlée olarak kısaltılan ve AC olarak gösterilen kısaltma. Korunan yer ismi anlamına geliyor. Fransız yöresel gıda ürünlerinin özelliklerini korumaları ve başka ülkelerde ya da yörelerde taklitlerinin piyasaya sürülememesi için uygulamaya konulan bu sistemde, şarabın üretileceği yöreler, şaraplık üzümler, bağ dikim ve bakım yöntemleri, üretim yöntemleri, alkol oranı, hektar başına alınacak verim, etiketleme, şarabın kimyevi analiz değerleri gibi pek çok unsur detaylı olarak belirlenmiştir.

Apelasyon (Apelation): Üzümün geldiği ya da yetiştirildiği özel bölge. Şarabın kökenine göre kontrollü olarak adlandırılması. Apelasyon bir kalite güvencesidir, şartlara uymayan üreticilerin sertifikaları iptal edilir.

Aroma: Şarabın kokusu. Şarabın yapıldığı üzüm cins ve/veya cinslerinden kaynaklanan tat ve kokulara aroma denir.

Aromatik: Genellikle çok belirgin bir kokusu olur, özellikle meyveli ve çiçeksi olan şaraplar için kullanılır. Bazı üzüm türleri de aromatik olarak tarif edilir, çünkü bunlardan elde edilen şarapların aromaları çok güçlüdür.

Artık Şeker: Fermantasyon sonrasında şarapta kalan şeker.

Asidite: Genellikle tartarik asit (üzümlerde bulunan doğal bir asit)'ten oluşan ve şarabın, %0,5 - 0,7'sini oluşturan bir madde. Üzüm şırasından şaraba geçen meyve asitleri, oranlarına göre şarapta değişik roller oynar. Dengeli asiditeli bir şarap damakta ''diri'' iken, yüksek asiditeli bir şarap tırmalayıcı olabilir.

Asil Küf: Latince adı ''Botrytis Cinerea" olan, üzümlere dadanan bir küf mantarı. Hasat gecikince bazı üzümlere bu mantar dadanır ve üzüm tanelerinin sularını azaltarak buruşmalarına, bir tür çürümelerine yol açar. Dünyanın en pahalı ve değerli tatlı şarapları, bu küfle enfekte olmuş üzümlerin adeta bal kıvamlarındaki şıralarından imal edilir.

Bacak: Şarap kadehte iken, hafif dairesel hareketlerle çalkalanması sonucu kadehin iç cidarlarında yükselir ve yollar halinde aşağıya doğru süzülürken de Fransızca’da bacak (jambes) ya da gözyaşı (larmes) anlamına gelen oluşumlar meydana gelir. Alkol oranı yüksek şaraplarda bu oluşum daha belirgin olur.

Baharlılık: Daha çok kırmızı şaraplarda hissedilen baharat çağrışımlı kokular ve tadlar için (Şiraz üzümünün bibersi lezzetli bir şarap vermesi gibi) kullanılır.

Baumé (Bo-me): Şarap yapımında sıkça kullanılan bir ölçü birimidir. Üzümdeki şeker miktarını tanımlamaya yarar. 1° Baumé, her litre su başına 17-18 gram şekere denk gelir. Örneğin, 12° Baumé'ye sahip bir üzümden, eğer tamamen sek bir şarap elde edilecekse, alkol oranı yüzde 12 olan bir şarap yapılabilir.

Beaujolais (Bo-jo-le): Esasında Fransa'nın Burgundy bölgesindeki yörelerden biri olan Beaujolais’de hasat edilen üzümlerden aynı rekolte yılı içerisinde üretilen genç şaraplara verilen isimdir. Basit, meyvemsi ve içimi kolay olan bu şaraplar, çok kısa sürede tüketilmek üzere piyasaya sürülürler.

Birincil Aromalar: Üzüm yapmak için kullanılan üzümlerden kaynaklanan taze aromalar.

Bitkisel: Bitki örtüsü veya bitkileri andıran aroma ve tatlar.

Bitiş (Finiş): Yuttuktan veya tükürdükden sonra şarabın ağızda bıraktığı son his.

Bol: Özellikleri son derece belirgin ve kolay algılanan şarap için kullanılan terim.

Boşaltmak: Havalandırma veya tortularından ayırma amacıyla şarabı şişeden bir başka kaba boşaltmak.

Bouchonné (bu-şo-ne): Mantar enfeksiyonundan etkilenmiş ve bozulmuş olan şaraplar için kullanılan bir tanımlamadır.

Buke (bouquet): Daha çok olgun ya da olgunlaşmakta olan şarapların kokusunu anlatmakta kullanılan bir terimdir. Şarapta, üzümden gelen birincil aromalar ile fermantasyon ve eskitme sırasında oluşan ikincil ve üçüncül aromaların kompleks bileşkesi olarak da tanımlanabilir.

Burun: Şarabın kokusal incelemesine verilen ad. Koku, aroma veya buke terimleriyle eş anlamlı olarak kullanılan bir terim.

Büyük (Güçlü): Çok fazla yoğun olan şaraplar için kullanılır.

Castello: İtalyanca şato, şarap malikanesi.

Chateau: Özellikle Bordeaux ve Fransa'nın diğer bölgeleri için kullanılan, büyük şarap malikanesi anlamına gelen Fransızca sözcük.

Cibre: Üzümün sıkılmasından sonra kalan kabuk, çekirdek ve saptan oluşan atığa verilen ad. Kırmızı şaraplarda üzüm şırası kabuklarıyla birlikte bekletilir ve mayalanma bu sırada cereyan eder. Buna "cibre fermantasyonu" denir.

Classico: Belli tiplerde DOC/DOCG şarabının elde edildiği, toprağın orijinal veya klasik bölgesinde bulunan bağlara ait DOCG ve DOC şaraplarına verilen İtalyanca terim.

Çiçekçilik: Daha çok aromatik üzüm çeşitlerinden yapılan şaraplarda hissedilen çiçek çağrışımlı kokular için kullanılır.

Damıtım: Şarabın veya diğer mayalı içkilerin ısıtılarak içindeki alkolün buharlaştırılması ve soğuk su haznesi içindeki borulardan geçirilerek yoğunlaştırılıp ayrı bir kaba alınması işlemi.

Degüstasyon: Bir şarabın tüm özelliklerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılan tadım işlemi.

Degüstatör: Şarap tadımcısı.

Dekantasyon: Bir şarabın tortudan arındırılması ya da havalandırılması amacıyla, şişeden ayrı bir kaba, bir karafa boşaltılması işlemidir. Bazen genç kırmızılar da içimlerinin yumuşaması için dekante edilir.

Denge: Kaliteli şaraplarda mutlaka bulunması gereken bir özellik. Dengeli bir şarapta, alkol oranı, asidite, şeker miktarı ve tanen, damakta bir denge halindedir ve hiçbir özellik diğerlerini bastıracak kadar ön plana çıkmaz.

D.O.: Yer ismi anlamına gelen Denominacion de Origin'in kısaltması. İspanya'da, ismi, üretildiği yer, üzüm türü ve diğer özellikleri yasa ile belirlenen şaraplar için kullanılan resmi kategori.

D.O.C.: Kontrol edilmiş yer ismi anlamına gelen Denominacion de Origin Controllata'nın kısaltması. İtalya'nın ismi, üretildiği yer, üzüm türü ve diğer özellikleri yasa ile belirlenen şarapları için resmi kategori. Aynı zamanda Portekiz'in en yüksek resmi şarap kategorisi için kullanılan ve aynı anlama gelen Denominaçao de Origem Controlada kısaltması.

D.O.C.G.: Kontrol ve garanti edilmiş yer ismi anlamına gelen Denominacion de Origin Controllata e Garantita. İtalya'nın en üst sıralamasında olan şaraplar için resmi kategori.

Doku: Bir şarabın ahengi veya ağızda bıraktığı his.

Domaine: Şarap malikhanesi anlamına gelen Fransızca kelime. Burgonya'da çok sık kullanılır.

Donuk: Karışık ve bulanık hissi uyandıran şarap. Bu terim şarabın görüntüsü, aroma ve tatları veya genel stili için kullanılabilir.

Dömi-sek: Hafif tatlı şaraplar için kullanılan bir terimdir. Şeker oranı, genellikle. 4,1-12 g/1'dir.

Dumansı: Duman veya odun dumanını andıran tad ve aromalar.

Düz: Dokusu sert ve kaba olmayan şaraplar için kullanılır.

Eski Asma: Asmalar eski olduğundan -genellikle 40 veya daha fazla yıllık-, üzümlerin iyi bir kalitede olması ve az ürün elde edilmesi demektir.

Eski Dünya: Avrupa'nın şarap üreten ülkeleri için kullanılan genel bir terim.

Eski Meşe: Meşesel özelliklerini kaybedecek, genellikle 5 yılın üzerinde olan fıçılar.

Estate bottling: Şarabın, üzümlerin yetiştiği yörede bulunan tesislerde üretildiği ve şişelendiğini açıklar.

Etek: Şarapçılık dilinde şarabın rengine verilen isimdir.

Fermantasyon: Üzüm suyunda doğal olarak bulunan şekerin, mayaların yardımı ile etil alkol ve karbondioksite dönüşmesidir. Fermantasyonla alkolün yanısıra gliserin, aldehitler ve esterler gibi yeni maddeler oluşur. Bunlar şaraba tad ve içim yumuşaklığı verirler.

Fıçı: Şarap yapmak veya saklamak için kullanılan geniş tahta kaplar.

Fıçı Fermantasyonu: Paslanmaz çelik gibi tesirsiz maddeden yapılmış kaplarda fermante edilen ve sonra olgunlaşma süresi için meşe fıçılara konan beyaz şaraplar için kullanılan bir terim. Bu şaraplar fıçıda yıllanan şaraplara oranla daha yumuşak olur.

Filokseride: Vitis Vinifera üzüm türlerinin köklerinde beslenen ve erken üzüm ölümlerine yol açan fidan biti.

Filtre edilmemiş: Özellikle şarapçılıkta ve viskicilikte son yıllarda gözde olan bir akım. İçkinin berraklaştırılması için yapılan filtrasyon işlemi sırasında bazı tad maddeleri de filtre cihazlarında kaldığından, berraklıktan çok lezzeti önemseyen şarap ya da viskiseverler için bir süredir bazı üreticiler ürünlerini filtre etmeden piyasaya sürüyorlar.

Finiş: Bir şarap yutulduktan ya da tükürüldükten sonra ağızda bıraktığı nihai etki için kullanılan bir tanımlamadır. Bitişi "uzun" olan bir şarabın tadı ağzınızda bir süre kalır ki bu da şarabın kaliteli olduğunun bir göstergesidir.

Genç (primeur) Şarap : Üzümün birincil (primeur) aromalarını kaybetmeyeceği özel bir yöntem ile üretilip hemen şişelenen ve fazla bekletilmeden tüketilmeleri gereken şaraplar.

Gövde: Bir şarabın damakta bıraktığı dolgunluk hissi. Alkol oranı ve ekstresi yüksek olan şaraplar sağlam ya da dolgun olarak tanımlanırlar.

Güçlendirilmiş Şarap: İçine alkol eklenmiş şarap.

Geç Hasat: Şarapçılık üzümlerinin normal bağbozumu zamanından sonra, şeker oranları daha çok yükseldiğinde ve su oranları azaldığında hasat edilmesi işlemi. Tatlı şarap üretiminde bu metoda sık sık başvurulur.

İnce: İçerdiği maddelerin eksik olduğu şaraplar.

İyi sene, kötü sene: Üzümlerin olgunlaşmasının iyi cereyan ettiği, iklim koşullarının üzümlere iyi etki ettiği ve bağbozumunun sağlıklı koşullarda yapıldığı yıllar, "iyi sene" olarak adlandırılırlar. Bu senelerin şarapları diğer yıllarınkinden daha değerlidir. Kötü sene ise, aşırı yağış, aşırı kuraklık, don vb. etkenlerden dolayı üzümlerin olgunlaşmasının istenen düzeyde olmadığı senelerdir. Bazı ünlü üreticiler kötü senelerde şişeleme yapmaz, o yılların şaraplarını başka markalarda kullanılmak üzere şarap tüccarlarına satar ya da ikinci markalarında kullanırlar.

Kabuk teması: Üzüm suyunun, üzüm kabukları ile temasta olduğu süreç. Kırmızılarda bu süreç boyunca şarap renk, tanen ve diğer maddeleri emer. Genellikle beyaz şarap üretiminde kullanılmaz. Fakat bazen şarabın aromatik özelliğini daha belirgin hale getirmek için kullanılır.

Kalite şarabı: Kalıcı ve zengin bir lezzet oluşturmaya çalışarak üretilen, üst düzeyde şaraplar.

Karakter: Güçlü oldukları görüntüsü veren, bütünlük taşıyan şaraplara verilen antropomorfik bir özellik.

Karaf: Şarap sürahisi. Yıllanmış şaraplar karaflara sürülür.

Karışım: Farklı üzüm türlerinden elde edilen iki veya daha fazla şarabı karıştırmak (aynı zamanda farklı bağlara, farklı bölgelere veya farklı mahsullere ait şaraplar için de kullanılır), farklı üzüm türlerinin şırasından elde edilen şaraba karışım denir.

Kav: Şarapların bekletildikleri mahzen; loş, nemli, ve serin ortam.

Kısalık: Bir şarap yutulduktan (ya da tükürüldükten) sonra ağızda bıraktığı tadın kalıcı olmaması ve bir iki saniye içinde kaybolması halinde, o şarabın kısa olduğu söylenebilir. Tanenin ağızda bıraktığı burukluk, ağızda kalıcılık kavramında dikkate alınmaz.

Klon: Diğerleri ile karşılaştırıldığında kendine ait özellikleri bulunan bir alt üzüm türü.

Kompleks: Basit olmayan. Bu tür şaraplarda çok değişik aroma ve tadlar bulunur. Bunların şarap içindeki gelişim ve değişimleri son derece önemlidir.

Konsantre: Aroma ve tatları yoğun olan şaraplar için kullanılır.

Köpüklü Şarap: Doğal yolla ya da suni yolla köpüren bir özelliğe kavuşturulan şarap. Doğal köpüklülerin şişede şampanya metoduyla köpürme özelliğine kavuşturulanları "methode champenoise" ibaresini kullanırlar.

Kupaj: Farklı özellikteki şarapların harmanlanması işlemi. Bu işlemde, bağların farklı kısımlarında elde edilen şarapların, değişik yılların, değişik işlemlerden geçmiş ayrı karakterde şarapların ya da farklı sepajların birbiri ile harmanlanması yolu ile, daha kaliteli şarapların üretilmesi hedeflenir. Eski dilde “paçal”da denir.

Likör şarap: Alkol eklenerek fermentasyonları durdurulmuş şaraplardır. Bu nedenle alkol oranları yüksektir. Porto ve Jerez, dünyanın en ünlü likör şarapları olarak bilinirler.

Magnum: 1,5 litre (normal şarap şişesinin iki katı) hacmindeki şişelere verilen ad.

Malotaktik Fermantasyon: Malik asidin doğal bir şekilde, şarabın genel asidite oranını yumuşatan laktik aside dönüşmesi. Beyaz şarap üretiminde kullanılan bir işlem.

Mantar: Şarap şişelerinin ağızlarının kapatılmasında kullanılan, İspanya ve Portekiz'de yetişen "mantar meşesi" ağacının kabuklarından yapılma tıpa.

Maserasyon: Kırmızı ve roze şarap üretiminde, üzümlerin kabuk ve çekirdekleriyle birlikte bekletilerek renk, tanen ve diğer organik maddelerin kazandırıldığı işleme verilen addır.

Maya: Üzüm suyunun şaraba dönüşmesini sağlayan tek hücreli mekanizmalar.

Mayşe: Şıralı cibreye verilen isimdir.

Meyvemsilik: Şarapta, cazip ve özellikle narenciye, böğürtlen türü meyveleri çağrıştıran aromaları betimleyen bir tadım terimidir. Üzümlerin özelliğine göre çoğu kez bu koku ve tadlar diğer bazı meyveleri çağrıştırır.

Monosepaj: Tek üzüm çeşidinden yapılan şarap. Ancak bu üzümün %100 kullanılması şart değildir. Birçok ülkede %15-25 oranında başka bir üzümün kullanılması halinde bile şarap baskın üzümün adıyla "monosepaj" olarak satışa sunulabilir.

Non-vintage: Değişik yıllarda üretilen şarapların harmanı.

Oksidasyon: Fazla oksijene maruz kalmaktan dolayı oluşan şarap hatasıdır. Bu tür şaraplar "oksidize" olarak tanımlanır ve tatları sirke gibidir.

Önoloji: Şaraplarla ilgilenen bilim dalı.

Parlak: Özellikleri duyular tarafından güçlü bir şekilde fark edilen şaraplar için kullanılır. Bir şarap görünüş olarak parlak olabilir ya da aroma ve tadı parlak olabilir, her iki şekilde de bu tanımın tersi "donuk"tur.

Posa: Kırmızı şarabın dibinde şarap olgunlaşırken oluşan katı artık.

Rekolte: Belirli bir senenin bağbozumunun üzümlerinden yapılan şarap.

Rezerv: Firmaların daha iyi kalite ve/veya yıllanmış şarapları için kullanılan bir deyim.

Rizerva/Reserve / Reserva (Kalya/Fransa/İspanya): Daha fazla yıllanmış ya da normaline göre daha üstün kaliteli şarap.

Sek: Tatlılıkları pek fazla algılanmayan şaraplardır. Genellikle, şeker oranları litre başına 0-4 gram arasında olsa da, asiditelerine göre, bu oran litre başına 10 grama kadar çıkabilir.

Sepaj (varietal): Fransızca' da şarabın yapımında kullanılan üzüm çeşidini ifade etmek için kullanılır.

Şişe Yıllanması: Şarabın şişelendikten sonra olgunlaşması. Çoğu şaraplar, satışa sunulmadan önce, kısa bir süre şişede bekletilirler. İyi şarapların müşteri tarafından da satın alındıktan sonra bir süre bekletilmesi gerekir.

Sofra Şarabı: Günlük içim için üretilen, sıradan özellikteki şarap.

Someliye: Restoranlarda sadece şarap servisiyle görevli olan şarap garsonu.

Tad bileşenleri: Şarapların aroma ve tadlarından sorumlu, üzümlerde bulunan organik maddeler.

Tanen: Üzüm kabuklarında, çekirdeklerinde ve saplarında bulunan ve ağızda burukluk hissi uyandıran maddedir. Kırmızı şaraplarda daha çok bulunan tanenler, bu şarapların gövdesine katkıda bulunurlar ve aynı zamanda yıllanmalarında önemli bir rol oynarlar. Tanen şaraba, üzüm dışında yıllandırıldığı ahşap fıçıdan da geçebilir.

Tortu: Fermantasyon sonrasında beyaz şarabın dibinde biriken üzüm artıkları ve ölü maya hücreleri.

Uzunluk: Bir şarap yutulduktan (ya da tükürüldükten) sonra ağızda bıraktığı tadın etkinliği ve kalıcılığıdır. Tanenin ağızda bıraktığı burukluk, uzunluğa dahil değildir.

Varietal (Sepaj): Fransızca'da şarabın yapımında kullanılan üzüm çeşidi anlamında bir sözcüktür.

Vin de Pays: Fransızca'da yöre şarabı anlamına geliyor. Yasal olarak, AOC şaraplarından daha alt seviyede olan Fransız şarapları kategorisi.

Vinifikasyon: Üzüm suyunu şaraba dönüştürme işlemi.

Vintage (rekolte): Birden fazla anlama sahip olan bir terimdir. Bağbozumu anlamında kullanılabildiği gibi, üzümlerin toplanıp şarap üretimine başlanan yıl olarak anlamında da kullanılır. Kimi zaman da, şampanyada olduğu gibi, şarabın tek bir yıl ürünü olduğunu anlatır.

Vitikültür: Bağcılık bilimi ve uygulamasına verilen addır. Bağların bulunduğu iklim ve toprak koşulları, üzüm çeşidinin seçimi, bağların tesis edilmesi, aşılama, hastalıklar ve daha pekçok konu ile ilgilenen bir bilim dalıdır.

Vitis Vinifera: Dünyadaki çoğu şarap üzümlerinin ait olduğu tür.

Yavanlık: Asitliliği düşük, yapısı ve karakteri zayıf olan düşük kaliteli şarapları tanımlayan tadım terimidir.

Yarı Sek: Çok hafif tatlı olan şaraplar için kullanılan terim.

Yarı Tatlı: Yarı-sekten daha tatlı olan, fakat tam anlamda tatlı olmayan şaraplar için kullanılan terim.

Yeni Dünya: Avrupa'nın dışında şarap üreten ülkelere verilen genel isim.

Yumuşama: Kabuk taneleri, tanen ve diğer maddelerin çözülmesi için kırmızı üzümleri kendi sularına batırma işlemi. Terim genellikle deri ve üzüm suyunun etkileşimde bulunduğu bütün süreç için, fermantasyon dönemi dahil olmak üzere kullanılır.

Yuvarlaklık: Çoğunlukla dengeli, taneni, asiditesi ya da şeker oranı ön plana çıkmayan şaraplar için kullanılan bir terimdir.

Copyright © 2009 | Tüm Hakkı Saklıdır